PROJEKT

Reforma Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) po 2023 roku zakłada, że każde państwo członkowskie przygotuje Plan Strategiczny dla WPR (dalej: Plan). Dokument ten będzie obejmował zarówno instrumenty I filara WPR, tj. płatności bezpośrednie oraz działania sektorowe w zakresie rynków rolnych, jak i II filara, czyli wsparcie rozwoju obszarów wiejskich. W nowej perspektywie finansowej (lata 2023-2027) WPR nie będzie wdrażana w oparciu o zasadę zgodności realizowanych działań z ustalonymi na poziomie przepisów UE szczegółowymi wymaganiami, ale w oparciu o ocenę osiąganych efektów i realizowanych celów. Oznacza to o wiele większą odpowiedzialność państw członkowskich, nie tylko w sprawie wyboru interwencji dostępnych w ramach Planu, zasad i warunków dostępu do wsparcia, ale także precyzyjnego określenia rezultatów realizacji zaplanowanych interwencji (mierzonych odpowiednimi wskaźnikami), oraz stworzenia odpowiedniego systemu kontroli i monitorowania. Państwa członkowskie mają swobodę w kształtowaniu przyszłych instrumentów interwencji objętych Planami i dostosowywania ich do krajowych uwarunkowań, ale projektowane przepisy wymagają także by takie ukierunkowanie interwencji było właściwie uargumentowane w Planie.

 Zapisy, które w szczególności dotyczą pszczół i pszczelarstwa.

3. Interwencje sektorowe

Z uwagi na znaczące korzyści jakie wynikają ze współpracy producentów rolnych w ich funkcjonowaniu na rynku w nowej perspektywie finansowej przewidziano, w ramach interwencji sektorowych, wdrażanie instrumentów wsparcia skierowanych do organizacji producentów. Interwencje sektorowe będą wdrażane przez Polskę w zakresie obligatoryjnym w sektorach owoców i warzyw oraz w pszczelarskim. Na obecnym etapie zakłada się, że interwencje sektorowe w pozostałych sektorach nie będą realizowane z uwagi na niski wyjściowy stopień zorganizowania, dużą złożoność systemowych rozwiązań w przepisach UE i ryzyko utraty środków (brak mechanizmu powrotu niewykorzystanych środków do koperty krajowej płatności bezpośrednich). W tym zakresie prowadzone są na bieżąco konsultacje z poszczególnymi branżami. Niemniej jednak, plan przewiduje realizację celu istotnej poprawy stopnia zorganizowania rolników poprzez spójne i kompleksowe kierunkowanie szeregu innych działań, poprzez preferowanie zorganizowanych form współpracy

rolników oraz ich członków, w tym wsparcie dedykowane dla grup producentów rolnych i organizacji producentów, z wyraźną preferencją dla formy uznanych organizacji producentów (w oparciu o przepisy rozporządzenia 1308/2013). Jednocześnie, w ramach interwencji na rynku owoców i warzyw przewiduje się kontynuację dotychczasowego podejścia, które było wdrażane od 2010 r. w oparciu o Strategię krajową dla zrównoważonych programów operacyjnych organizacji producentów owoców i warzyw oraz zrzeszeń organizacji producentów owoców i warzyw w Polsce na lata 2018-2022. Jednocześnie planowane jest rozszerzenie zakresu interwencji powiązanej z zapobieganiem kryzysom oraz zarządzaniem kryzysowym. Ponadto, w związku z dobrymi efektami dotychczas realizowanych krajowych programów wsparcia pszczelarstwa, w ramach aktualnie planowanej interwencji w tym sektorze przewiduje się wsparcie głównie dla pszczelarzy, za pośrednictwem organizacji zrzeszających pszczelarzy.

Pszczelarstwo ma wielowymiarowy charakter łączący cechy produkcyjne gospodarki żywnościowej, pełni ważną rolę środowiskową i jest elementem życia społecznego. Celem pszczelarstwa jest pozyskiwanie miodu i produktów pochodnych (pyłek pszczeli, wosk, kit, jad, mleczko pszczele) oraz zapylanie roślin (ponad 80% roślin uprawnych i dziko rosnących wymaga zapylenia przez owady)9 . Szacuje się, że wkład pszczół w rolnictwo UE wynosi ok. 22 mld EUR10, z tego w Polsce ok. 1,5 mld EUR11 . W 2018 r. Polska zajmowała trzecie miejsce w UE pod względem liczby rodzin pszczelich z udziałem 9,3% w ich liczbie ogółem. Więcej pszczół posiadały Hiszpania i Rumunia. W produkcji miodu Polska zajmowała czwarte miejsce w UE (10,7%) po Rumunii, Niemczech i Węgrzech.

Ocena zależności między mocnymi i słabymi stronami, a szansami i zagrożeniami Utrzymywanie pszczół i produkcja miodu wymaga przede wszystkim odpowiednich pożytków, które zapewniałyby z jednej strony optymalne warunki bytowania, zarówno w wymiarze potencjału roślin miododajnych i ich zróżnicowania, ale także odległości od m.in. miejsc publicznych i najbliższego sąsiedztwa, co niwelowałyby konflikty społeczne. Pod tym względem Polska dysponuje dużym potencjałem rozwoju sektora, a walory ekologiczne terenów wiejskich korzystnie wpływają na zdrowie pszczół oraz jakość i różnorodność pozyskiwanych produktów pszczelich. Realizowane w Polsce programy wsparcia pszczelarstwa (ok. 280 mln zł w latach 2005-2019) pozwolił na modernizację bazy produkcyjnej i pozytywnie wpłynął na wzrost liczebności rodzin pszczelich i jakość pozyskiwanych produktów. Mimo wzrostu liczebności rodzin pszczelich Polska nadal cechuje się niską wartością napszczelenia, co umożliwia dalszą intensyfikację produkcji i rozwój gospodarki wędrownej. Środki te pozwoliły także na działania mające na celu zwalczanie chorób pszczół. Mocną stroną pszczelarstwa jest kapitał ludzki i tradycyjny charakter hodowli. Wieloletnie doświadczenie i przekazywanie wiedzy z pokolenia na pokolenie, wsparte uczestnictwem w szkoleniach z zakresu botaniki, biologii rodziny pszczelej, chorób pszczół i marketingu pozwala na kreowanie popytu na produkty w oparciu o ich ekologiczne walory. Cechy te wraz z szerokim asortymentem i wysoką jakością miodów ugruntowały dobrą pozycję pszczelarstwa na rynku krajowym i zagranicznym. Ograniczająco na efektywność produkcji i jej niską rentowność wpływa rozdrobniona struktura pasiek, a w konsekwencji słaba pozycja negocjacyjna z zakładami przemysłowego przetwórstwa miodu i niskie ceny uzyskiwane w skupie. Dodatkowo naturalny charakter gospodarki pasiecznej powoduje, że jest ona uzależniona od warunków agroklimatycznych i cechuje się dużą zmiennością produkcji i wyników ekonomiczno-finansowych. Mimo obowiązku rejestracji podmiotów, które utrzymują pszczoły w celu umieszczenia na rynku tych zwierząt lub produktów pochodzących od tych zwierząt i przekazywania informacji o stanie pasiek do powiatowych lekarzy weterynarii, nie jest on w pełni respektowany (zwłaszcza informacje o zaprzestaniu prowadzenia działalności), couniemożliwia określenie faktycznej liczebności rodzin pszczelich. Wyniki kontroli Inspekcji Handlowej12, wskazują także na problemy z przestrzeganiem przepisów w zakresie znakowania produktów.

Szansami rozwoju pszczelarstwa jest rosnące znaczenie działań w zakresie utrzymania bioróżnorodności, którą pszczoły poprzez zapylanie mogą skutecznie chronić. Aktualna liczebność rodzin pszczelich jest niewystarczająca do utrzymania procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów oraz zapewnienia ciągłości istnienia gatunków. Dotyczy to także upraw rolniczych i leśnych. Problemy te są elementem polityki gospodarczej i regionalnej UE i Polski oraz są widoczne w programach wsparcia. Wraz ze wzrostem liczebność rodzin pszczelich będzie rosła podaż miodu i innych produktów. Rynek miodu charakteryzuje się tendencją wzrostową, zarówno w kraju jak i z przeznaczeniem na eksport. Głównymi zagrożeniami rozwoju sektora pszczelarskiego są obecnie niekorzystne zmiany klimatyczne, nasilające się choroby pszczół oraz wymieranie dużej liczby rodzin pod wpływem zatruć środkami chemicznymi. Wpływa to niekorzystnie na wyniki produkcyjne i zniechęca hodowców do odtwarzania ubytków rodzin pszczelich. Intensyfikacja i specjalizacja produkcji rolnej (monokultury) ograniczają bazę pożytków. Malejące zainteresowanie młodych osób pszczelarstwem, obniża kurcząca się baza dydaktyczna nauk rolniczych, botanicznych czy weterynarii.

Duży import taniego miodu, który wymusza niską samowystarczalność, niekorzystnie wpływa na ceny oferowane krajowym producentom i często psuje wizerunek miodu. Ocena mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń w sektorze pszczelarskim wykazała, że możliwe jest efektywniejsze wykorzystanie jego mocnych stron i szans oraz częściowa eliminacja słabych stron i zagrożeń.

Cel ten będzie można osiągnąć poprzez kontynuowanie działań podejmowanych dotychczas w ramach programów wsparcia, w tym głównie:

 inwestycje w nowoczesny sprzęt pszczelarski oraz środki transportu, służących do utrzymywania pszczół, pozyskiwania produktów pszczelich oraz do prowadzenia racjonalnej gospodarki wędrownej i dofinansowanie zakupu wyselekcjonowanych matek pszczelich, działania służące poprawie relacji pomiędzy rolnikiem a pszczelarzem,

 tworzenie grup producentów, uznanych organizacji producentów oraz podmiotów spółdzielczych i integracja produkcji z przetwórstwem, co umożliwi wzmocnienie pozycji przetargowej pszczelarzy i korzyści z efektów skali,

 wsparcie w zakresie zwalczania chorób i pasożytów pszczół,

 wsparcie ośrodków i programów naukowo-badawczych służących wdrażaniu nowych rozwiązań w pszczelarstwie, ułatwiających wprowadzanie produktów na rynek, wpływających na wzrost wartości dodanej produktów i poprawę ich jakości produktów. Oczekiwanym efektem tych działań powinna być poprawa pozycji hodowców pszczół w łańcuchu wartości i wzrost rentowności,

 wsparcie działalności dydaktycznej, szkoleniowej i kampanii informacyjnych w odniesieniu do pszczelarzy, pozostałych grup związanych z pszczelarstwem oraz społeczeństwa, konieczne jest zwiększenie świadomości o pozytywnej roli pszczół w ekosystemie i możliwościach jej wsparcia przez poszczególne grupy społeczne,

 wdrożenie monitoringu rynku na poszczególnych jego poziomach, co umożliwi przyspieszenie reakcji na zjawiska kryzysowe i zwiększy jego transparentność i konkurencyjność,

 działania promocyjne i marketingowe na rynku krajowym i międzynarodowym.

Na podstawie zgłoszeń organizacji pszczelarskich dotyczących potrzeb wsparcia, w ramach dotychczas realizowanych programów wsparcia pszczelarstwa, zidentyfikowano poniższe potrzeby wspierania (i) modernizacji gospodarstw pasiecznych, (ii) szkoleń, przede wszystkim, z zakresu prowadzenia gospodarki pasiecznej, (iii) walki z chorobami pszczół, szczególnie z warrozą, (iv) odbudowy pogłowia rodzin pszczelich, oraz (v) działań prowadzących do poprawy jakości produktów pszczelich.
Powyższe potrzeby znajdują odzwierciedlenie w projektowanych rodzajach interwencji opisanych w rozdziale 5.2

Interwencje sektorowe w sektorze pszczelarskim Projektowane interwencje sektorowe dotyczące sektora pszczelarskiego (art. 49) są kontynuacją dotychczas realizowanych krajowych programów wsparcia pszczelarstwa w Polsce, opracowywanych na podstawie art. 55 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.). W związku z pozytywnymi rezultatami dotychczas realizowanej pomocy w sektorze pszczelarskim, proponowana interwencja obejmuje sześć rodzajów interwencji w sektorze – o których mowa w art. 49 projektu rozporządzenia dotyczącego planów strategicznych WPR – wcześniej realizowanych, w obszarze wspierania: 1. szkoleń, 2. modernizacji gospodarstw pasiecznych, 3. walki z warrozą, 4. prowadzenia gospodarki wędrownej, 5. odbudowy pogłowia pszczół, 6. analiz miodu. Proponowane działania w obszarze poszczególnych rodzajów interwencji zostały zaplanowane z uwzględnieniem środków budżetowych określonych w załączniku VIII projektu rozporządzenia w sprawie planów strategicznych WPR. Uwzględniając dotychczas realizowane kierunki wsparcia, Analizę sektorów produkcji rolnej opracowaną przez IERiGŻ, zachodzące zmiany w pszczelarstwie oraz oczekiwania branży pszczelarskiej, proponuje się poniższe rodzaje interwencji, które należy traktować jako jeden szerszy plan interwencyjny dla sektora pszczelarskiego.

A tutaj trochę o bazie pożytkowej.

To tylko niektóre zapisy Wspólnej Polityki Rolnej bezpośrednio dotczące pszczelarstwa. Jest też wiel innych zapisów dotyczących nas pośrednio nad którymi może warto się pochylić.

Jak zgłosić uwagi?

Każdy zainteresowany ma możliwość zapoznania się z projektem PS dla WPR i zgłoszenia swojego stanowiska poprzez specjalny formularz. Dokumenty te dostępne są na stronie:

https://www.gov.pl/web/wprpo2020/konsultacje-spoleczne-planu-strategicznego-dla-wpr

źródło:

http://www.zwiazekpszczelarski.pl/projektu-planu-strategicznego-dla-wspolnej-polityki-rolnej?fbclid=IwAR0oLz-GC2LLmhuze5oyeStsNL-fwd9An0JPw5HKNJ1Eab8SkkUHF1rCI9M